Trong kỳ NBA Trung Quốc năm 2026, Diêu Minh bị hỏi một câu nhiều người quan tâm: ông sẽ khuyên Dương Hàn Sâm điều gì? Ông cười, xua tay: "Thôi, tôi đừng có làm hỏng lớp trẻ nữa."

Diêu Minh liền giải thích: bóng rổ hiện đại đã khác hẳn 20 năm trước, vai trò của trung phong cũng đổi theo. "Kiểu trung phong truyền thống như tôi, ý nghĩa bây giờ hoàn toàn khác ngày xưa." Trừ khi là một cầu thủ không ai thay được như O'Neal, còn lại ai cũng phải thích ứng với thời đại.

Ông còn ví một cách rất cụ thể: "Anh có nghĩ một phi công của 100 năm trước lái được máy bay bây giờ không? Vẫn là máy bay, nhưng kết cấu máy bay đã khác."

Đây không phải lời xã giao. Đó là cách Diêu Minh vẫn giữ từ trước tới nay. Ngay từ năm 2024, ông đã ví sự đổi thay của bóng rổ như bước từ vũ khí lạnh sang vũ khí nóng: ngày trước dựa vào những người cao to khoét vào rổ, bây giờ dựa vào kéo khoảng trống, ném ba điểm, đánh chắn bóng. Trung phong phải biết đánh chắn bóng, kéo được ra ngoài vòng; chơi lưng dưới thấp đã giảm mạnh.

Là người số một lịch sử bóng rổ Trung Quốc, thậm chí là số một lịch sử bóng rổ châu Á, Diêu Minh thừa tư cách đứng ra chỉ dạy Dương Hàn Sâm. Ông không làm vậy. Ông biết rõ kinh nghiệm của thế hệ mình đã không còn dùng được cho thế hệ cầu thủ này.

Nhưng ông vẫn đặt kỳ vọng vào Dương Hàn Sâm. Năm 2025, trong mục "đối thoại xuyên thời đại" của chương trình Thể thao không khoảng cách trên Đài truyền hình Trung ương, lời nhắn của Diêu Minh gửi Dương Hàn Sâm là: "20 năm trước và 20 năm sau đều khác nhau. Hàn Sâm phải đi con đường của mình, nghĩ cho rõ mục tiêu của mình."

Ông không bao giờ nói "con nên chơi thế nào", mà nói "con phải đi đường của mình". Sự chừng mực ấy chính là chỗ khiến người ta nể ông nhất. Cho lời khuyên thì dễ. Kìm được cái thôi thúc chỉ bảo mới khó. Nhất là khi ông thừa vốn để chỉ bảo.

Đằng sau chỉ số cảm xúc cao là tầm nhìn thật sự

Thành công của Diêu Minh chưa bao giờ chỉ nhờ chiều cao 2,26 mét. Thời còn thi đấu, ông là cầu thủ được chọn số một tại NBA, All-Star, thành viên Đại sảnh Danh vọng. Sau khi giải nghệ, ông thúc đẩy cải cách CBA, làm chủ tịch liên đoàn bóng rổ, đẩy việc gắn thể thao với giáo dục. Ở vị trí nào, cách ông giữ chừng mực khi nói, cách ông nhìn thời cuộc và sự tôn trọng ông dành cho người khác cũng để lại ấn tượng sâu.

Câu "đừng làm hỏng lớp trẻ" giấu sự đàng hoàng lớn nhất của một bậc đi trước. Ông biết lúc nào nên nói, và biết hơn lúc nào nên im. Để Dương Hàn Sâm ra sân nhẹ gánh, không phải mang áp lực "người kế thừa Diêu Minh", đó mới là sự hậu thuẫn thật sự.